Na czym polega dozór techniczny urządzeń? Zakres i obowiązki
Autor: Grzegorz Brylonek
W wielu zakładach przemysłowych, magazynach, centrach logistycznych oraz obiektach produkcyjnych wykorzystywane są urządzenia, których eksploatacja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem dla ludzi, mienia i środowiska. Z tego względu część z nich podlega dozorowi technicznemu sprawowanemu przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT).
Celem dozoru technicznego jest zapewnienie bezpiecznej eksploatacji urządzeń technicznych stwarzających zagrożenie m.in. w związku z pracą pod ciśnieniem, przemieszczaniem osób lub ładunków czy magazynowaniem określonych substancji.
Jakie urządzenia podlegają dozorowi technicznemu?
Dozorowi technicznemu podlegają urządzenia, których użytkowanie może powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, mienia albo środowiska. Są to przede wszystkim:
- urządzenia transportu bliskiego (UTB), takie jak wózki widłowe, suwnice, żurawie czy podesty ruchome,
- urządzenia ciśnieniowe, w tym m.in. kotły, zbiorniki ciśnieniowe i instalacje pracujące pod ciśnieniem,
- urządzenia wykorzystywane do magazynowania i transportu niektórych materiałów niebezpiecznych,
- wybrane urządzenia bezciśnieniowe objęte przepisami dozoru technicznego.
Szczegółowy zakres urządzeń podlegających dozorowi wynika z ustawy o dozorze technicznym oraz przepisów wykonawczych.
Jak uzyskać decyzję UDT zezwalającą na eksploatację urządzenia?
Przed rozpoczęciem użytkowania urządzenia objętego dozorem technicznym przedsiębiorca powinien uzyskać odpowiednią decyzję zezwalającą na jego eksploatację.
W tym celu należy złożyć do właściwego oddziału UDT:
- wniosek o przeprowadzenie badania technicznego urządzenia,
- wymaganą dokumentację techniczną urządzenia,
- wykaz urządzeń, jeżeli wniosek obejmuje większą ich liczbę.
Po złożeniu dokumentów UDT weryfikuje ich kompletność i poprawność formalną. Jeżeli wystąpią braki, wnioskodawca zostanie wezwany do ich uzupełnienia.
Następnie inspektor UDT przeprowadza badanie techniczne urządzenia. Obejmuje ono zwykle:
- ocenę stanu technicznego urządzenia,
- sprawdzenie wyposażenia i oznakowania,
- weryfikację wymaganej dokumentacji,
- wykonanie niezbędnych prób technicznych.
Badania zakończone wynikiem pozytywnym skutkują wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia oraz określeniem właściwej formy dozoru technicznego. W zależności od rodzaju urządzenia może to być dozór pełny, ograniczony lub uproszczony.
Jakie są główne zadania Urzędu Dozoru Technicznego?
Urząd Dozoru Technicznego odpowiada za nadzór nad bezpiecznym funkcjonowaniem urządzeń technicznych objętych dozorem. Do jego najważniejszych zadań należą:
- przeprowadzanie badań technicznych urządzeń na etapie ich wytwarzania i eksploatacji,
- kontrola napraw i modernizacji urządzeń podlegających dozorowi,
- wydawanie decyzji administracyjnych dotyczących eksploatacji urządzeń,
- przeprowadzanie egzaminów kwalifikacyjnych dla operatorów i konserwatorów,
- wydawanie zaświadczeń kwalifikacyjnych wymaganych do obsługi określonych urządzeń technicznych,
- nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem systemu bezpieczeństwa technicznego.
Uprawnienia UDT dla operatorów i konserwatorów
W przypadku wielu urządzeń technicznych ich obsługa lub konserwacja wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji potwierdzonych przez UDT. Dotyczy to m.in. operatorów wózków widłowych, podestów ruchomych, suwnic czy żurawi oraz osób wykonujących czynności konserwacyjne przy tych urządzeniach.
Uzyskanie kwalifikacji wymaga zwykle zdania egzaminu przed komisją kwalifikacyjną UDT i spełnienia wymagań określonych w obowiązujących przepisach.
Dlaczego przestrzeganie wymagań dozoru technicznego jest tak ważne?
Prawidłowa realizacja obowiązków związanych z dozorem technicznym pozwala ograniczyć ryzyko awarii, wypadków oraz przestojów w działalności przedsiębiorstwa. Dla firm korzystających z urządzeń objętych dozorem technicznym regularne badania UDT oraz dbałość o wymagane kwalifikacje personelu są nie tylko obowiązkiem prawnym, ale również ważnym elementem zarządzania bezpieczeństwem i ciągłością pracy.
